حضور بانوان در سفر حج تمتع، به دلیل شرایط خاص این سفر معنوی، نیازمند توجه ویژهای است. ازآنجاکه بسیاری از مناسک و امور اجرایی نیاز به همراهی، راهنمایی و مراقبت دارند، وجود یک دستیار ویژه برای امور بانوان در کاروانهای حج، امری ضروری است. این نقش نهتنها به مدیریت بهتر زائران زن کمک میکند، بلکه آرامش، نظم و هماهنگی بیشتری را در امور اجرایی کاروان فراهم میآورد. بر این اساس و با توجه به اجرای موفق طرح آزمایشی اختصاص دستیار امور بانوان به برخی کاروان ها در حج تمتع 1404، سازمان حج و زیارت در حج تمتع پیش رو نیز در برخی از کاروانهای حج تمتع 1405، به شرحی که در ادامه می آید، نسبت به اختصاص سمت مذکور، اقدام نموده است.
لازم به ذکر است با توجه به فرصت زمان اندک تا ارسال اطلاعات برای اخذ روادید، می بایست مدیران محترم کاروان های متقاضی، دستیار امور بانوان خود را حداکثر تا تاریخ 03/11/1404 در سامانه جامع کارگزاران معرفی نمایند.
بدیهی است عدم معرفی دستیار امور بانوان واجد شرایط تا تاریخ مذکور، به منزله انصراف مدیر کاروان از انتخاب دستیار امور بانوان بوده و ظرفیت کاروان در اختیار ظرفیت زائری قرار می گیرد.
شرایط انتخاب دستیار امور بانوان:
- ظرفیت کاروان: در مرحله اول، کاروان های با ظرفیت 180 نفر و بیشتر که تعداد زائرین خانم آن کاروان حداقل 55% ظرفیت کاروان است (حداقل 99 زائر خانم برای کاروان های 180 نفره)؛ امکان انتخاب دستیار بانوان فراهم گردیده و در مرحله بعد، در صورت وجود ظرفیت خالی در سقف زائری کاروان، امکان تخصیص دستیار امور بانوان برای کاروان های ظرفیت 160 نفر و بالاتر که دارای حداقل 55% زائر خانم باشند؛ با هماهنگی معاونت محترم حج و عمره وجود خواهد داشت.
- اولویت انتخاب: در اولویت نخست، همسر مدیر کاروان بهعنوان دستیار امور بانوان انتخاب خواهد شد و در صورت عدم امکان، همسر معاون و مأمور اجرایی، دراولویت های بعدی انتخاب خواهند بود.
- ابطال فیش حج تمتع: فرد منتخب باید یک فقره فیش اولویتدار حج تمتع را ابطال کند. مشارالیها مجاز به انجام مناسک حج تمتع می باشد و حق الزحمه به ایشان تعلق نمی گیرد.
- هزینههای تکلیفی: فرد معرفی شده می بایست هزینههای تکلیفی مرتبط به مبلغ 1.619.200.000 ریال (یکصد و شصت و یک میلیون و نهصد و بیست هزار تومان) را پرداخت نماید.
- شرط سنی: سن دستیار امور بانوان در صورتی که همسر مدیر باشد، حداکثر 55 سال و همسر معاون یا مأمور اجرایی حداکثر 50 سال باشد.
- مدرک تحصیلی: حداقل مدرک تحصیلی دیپلم را داشته باشد.
- از سلامت جسمی – روانی لازم، برابر دستورالعمل انتخاب عوامل برخوردار باشد.
شرح وظایف دستیار امور بانوان:
در حوزه کاروان دستیار امور بانوان:
دستیار امور بانوان موظف است از مرحله ثبتنام تا پایان سفر حج، همراه و پشتیبان بانوان زائر و رابط بین ایشان و مدیر کاروان باشد.
شرح وظایف او به پنج دسته اصلی به شرح ذیل تقسیم میشود:
الف) وظایف اجرایی و هماهنگی:
- حضور در تمامی برنامههای اجرایی کاروان از زمان ثبتنام زائران تا پایان سفر
- شناسایی بانوان زائر و دستهبندی آنها بر اساس نیازهای اجرایی
- هماهنگی های لازم با حوزه های بهداشتی و فرهنگی متناسب با شناخت صورت پذیرفته از زائران خانم
- همکاری با مدیر و روحانی کاروان و معینه ثابت هتل در امور فرهنگی و اجرایی مرتبط با بانوان
- همکاری در برگزاری جلسات آموزشی قبل از سفر و در طول سفر ویژه بانوان
- ایجاد انسجام و ارتباط مؤثر بین بانوان زائر و مدیران کاروان
- تشکیل گروههای مجازی و حضوری برای ایجاد همگرایی و همدلی میان بانوان زائر
- برگزاری جلسات توجیهی اختصاصی برای بانوان قبل از سفر و در طول حج درخصوص موضوعات اجرایی
ب) وظایف فرهنگی و معنوی:
- تشویق بانوان زائر به حضور در برنامههای عبادی و فرهنگی بر اساس برنامه اعلامی شورای فرهنگی مجموعه و کاروان
- هماهنگی تشکیل جلسه خاص بانوان کاروان برای حضور معینه جهت مسائل ویژه مبتلابه زائران خانم
- ایجاد فضای آرامشبخش و معنوی برای بانوان زائر در طول سفر
- راهنمایی بانوان برای هماهنگی با معینه ثابت هتلها در خصوص احکام خاص بانوان، از جمله احکام مربوط به عذر شرعی
ج) وظایف مرتبط با امور رفاهی و بهداشت:
- نظارت بر بهداشت فردی و جمعی بانوان و ارائه توضیحات لازم
- رسیدگی به مشکلات فردی زائران زن، از جمله مشکلات جسمی و روحی
- شناسایی بانوان سالمند، کمتوان و بیمار و پیگیری نیازهای آنان در طول سفر
- نظارت بر نظافت و وضعیت بهداشتی اتاقهای بانوان در محل اسکان
- مساعدت در تهیه و توزیع اقلام ضروری و بهداشتی برای بانوان زائر
د) وظایف مربوط به ایام تشریق (عرفات و منا)
- استقرار و مدیریت بانوان در چادرهای عرفات و منا
- هدایت بانوان به چادرهای اختصاصی و نظارت بر استقرار منظم آنها
- شناسایی و اولویتبندی محل استقرار بانوان کمتوان، سالمند و بیمار و معرفی به مدیر کاروان برای تمهیدات ویژه
- نظارت بر نظافت و بهداشت چادرها، بررسی شرایط تهویه، تأمین آب آشامیدنی و توزیع وسایل ضروری
- مدیریت زمان استراحت زائران و کنترل بر رفتوآمدهای غیرضروری برای کاهش ازدحام و بینظمی
- همکاری با مدیر کاروان در بررسی وضعیت امکانات رفاهی و رسیدگی به مشکلات احتمالی چادرها. نظارت بر سلامت و رفاه بانوان در طول اقامت
- پایش وضعیت جسمی زائران زن و تشویق آنها به مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از گرمازدگی
- همکاری با کادر درمان برای معرفی زائران نیازمند رسیدگی پزشکی
- شناسایی و حمایت از بانوانی که دچار ضعف، فشار خون یا مشکلات جسمی شدهاند و پیگیری درمان آنها
- مدیریت بهداشت شخصی و عمومی بانوان از جمله نظارت بر سرویسهای بهداشتی، استحمام و توزیع اقلام بهداشتی
- حفظ امنیت و حریم بانوان در محل اسکان و جلوگیری از ورود افراد غیرمجاز به چادرها
هـ) مدیریت امور معنوی و اجرایی بانوان در عرفات و منا:
- تشویق بانوان به شرکت در دعاها و مناجات عرفه و هماهنگی جلسات ذکر و نیایش
- اطلاعرسانی و هدایت بانوان درباره زمان و نحوه عزیمت به منا، جمعآوری وسایل و حفظ آرامش هنگام حرکت
- پیگیری و هماهنگی برنامههای فرهنگی ویژه بانوان در منا، از جمله جلسات آموزش احکام و جلسات پرسش و پاسخ مذهبی با حضور روحانیون/معینه ها
- اطمینان از زائران خانم درخصوص کنترل اعمال حج ایشان در منا (رمی جمرات، قربانی و تقصیر) توسط روحانیون
- مدیریت حرکت بانوان به سمت جمرات و رمی در ساعات مناسب برای جلوگیری از ازدحام و خطرات احتمالی با هماهنگی مدیر کاروان و طبق برنامه زمانبندی ابلاغی
- همراهی بانوان ناتوان در انجام رمی جمرات و در صورت نیاز، کمک به یافتن نیابت شرعی با هماهنگی مدیر و روحانی کاروان و معینه ثابت هتل
- مدیریت بانوان برای انجام تقصیر
- نظارت بر نظم، امنیت و جلوگیری از ازدحام غیرضروری بانوان در مسیرهای منتهی به جمرات
- مدیریت استقرار و خروج بانوان از منا با هماهنگی مدیر کاروان
- شناسایی زائران کمتوان برای هماهنگی انتقال سریعتر آنها به مکه
- مدیریت زمان خروج بانوان از منا و هدایت صحیح آنها به سمت وسایل نقلیه کاروان.
- همکاری با مدیر کاروان و مأموران اجرایی برای مدیریت هرگونه تأخیر یا مشکل احتمالی در زمان بازگشت به مکه.
و) نظارت بر نظم و انضباط بانوان زائر:
- مدیریت مشکلات احتمالی در بین بانوان زائر و جلوگیری از بروز تنشهای احتمالی
- همکاری در تنظیم برنامههای گروهی و دستهجمعی برای زیارات، اعمال و مناسک حج
- پیگیری مشکلات اسکان و حل اختلافات احتمالی بین هماتاقیها
- نظارت بر امنیت بانوان و پیشگیری از هرگونه ارتباط نامناسب با افراد غیرمرتبط
- همکاری در بازگشت زائران از منا به مکه مکرمه و بررسی وضعیت جسمانی آنان پس از اعمال.
در حوزه مجموعه مکه که کاروان در آن حضور دارد:
با توجه به اینکه بنا بر محدودیت ظرفیت روادید اختصاص یافته به طرح دستیار امور بانوان، امکان تخصیص این سمت به کلیه کاروان ها وجود ندارد، لذا دستیاران امور بانوان کاروان های معرفی شده علاوه بر انجام وظایف اعلامی فوق الذکر در حوزه کاروان خود، وظیفه هماهنگی با مدیر مجموعه محل اسکان در خصوص سایر کاروان ها که فاقد دستیار امور بانوان نیز می باشند را بر عهده دارند که در ذیل بدان اشاره می گردد:
- هماهنگی با مدیر مجموعه مکه به منظور شناسایی سایر دستیاران امور بانوان مجموعه جهت تشکیل گروه دستیاران امور بانوان مجموعه
- هماهنگی با مدیر مجموعه به منظور حضور در یکی از جلسات آموزشی کاروانهای فاقد دستیار با نظارت و هماهنگی مدیر حج و زیارت استان
- هماهنگی با مدیر مجموعه به منظور تدوین برنامه زمانبندی حضور در میز پاسخگویی به مسائل اجرایی بانوان و انعکاس موارد به مدیر کاروان مربوطه یا مدیر مجموعه
- کمک به امور بانوان زائر مجموعه با هماهنگی مدیران کاروانها
- هماهنگی با معینه های ثابت مستقر در مجموعه به منظور انجام هماهنگی های لازم درخصوص برنامه های فرهنگی مجموعه و همچنین برنامه های معینه ها در پاسخگویی به مسائل شرعی بانوان
- هماهنگی با مدیر مجموعه و مدیران کاروان های فاقد دستیار امور بانوان به منظور برنامه ریزی همراهی دستیاران امور بانوان برای رمی جمرات شب دهم
- هماهنگی با مدیر مجموعه و مدیران سایر کاروان های فاقد دستیار امور بانوان به منظور ایجاد میز پاسخگویی به مسائل اجرایی زائرین خانم در ایام تشریق و تدوین جدول زمانبندی.
ارزشیابی عملکرد:
ارزیابی عملکرد فردی: عملکرد دستیار امور بانوان طی سفر مورد بررسی قرار گرفته و از زائران خانم درباره کیفیت خدمات و نحوه تعامل دستیار، نظرسنجی انجام خواهد شد.
تأثیر بر عملکرد همسر: علاوه بر ارزیابی عملکرد شخصی، در صورتی که دستیار امور بانوان عملکرد نامطلوبی داشته باشد، این موضوع در ارزیابی عملکرد همسر وی (مدیر، معاون یا مأمور اجرایی) تأثیر منفی خواهد داشت.